Hướng Dẫn Cách Phân Biệt Đồ Thờ Gốm Sứ Bát Tràng Thật Giả Chuẩn Xác 100%

Đồ thờ cúng là vật phẩm vô cùng linh thiêng, là nơi “chứng tâm” cho lòng thành kính và đạo hiếu của con cháu đối với gia tiên, thần phật. Việc vô tình sử dụng phải hàng nhái, hàng kém chất lượng trên ban thờ vừa làm giảm sự trang nghiêm vừa tiềm ẩn nguy cơ nứt vỡ – một trong những đại kỵ lớn nhất trong thờ cúng và phong thủy.

Hiện nay, thị trường đồ thờ gốm sứ đang nhiễu loạn với vô số sản phẩm trôi nổi, hàng nhái dán decal đội lốt Bát Tràng một cách tinh vi. Dưới góc độ của một xưởng sản xuất đồ thờ gốm sứ và nhiều năm kinh nghiệm tư vấn không gian thờ tự tâm linh, bài viết này sẽ chia sẻ đến quý gia chủ những bí quyết thực tế nhất để tự tin nhận biết và lựa chọn đúng đồ thờ chuẩn.

1. Đánh giá họa tiết thủ công và in decal công nghiệp

Điểm khác biệt lớn nhất giữa cái “tâm” của người thợ gốm và dây chuyền máy móc vô hồn chính là họa tiết trên sản phẩm.

• Đồ gốm Bát Tràng thật 

Các đường nét hoa văn luôn có độ thanh – đậm rõ ràng, sắc nét nhưng không bao giờ đều tắp 100%. Vì được vẽ tay hoặc đắp nổi thủ công hoàn toàn, mỗi sản phẩm đều mang một vẻ đẹp độc bản, chứa đựng cái “hồn” của người nghệ nhân. 

Họa tiết thường chìm sâu dưới lớp men bảo vệ, khi vuốt tay lên bề mặt (với hàng vẽ trơn) sẽ thấy sự mịn màng, liền khối. 

Nếu là hàng đắp nổi, chi tiết sẽ cực kỳ tinh xảo và sắc nét. Gia chủ có thể tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa họa tiết để thấy được sự tài hoa trong từng nét vẽ. 

• Đồ giả/nhái

Thường sử dụng kỹ thuật dán decal để sản xuất hàng loạt nên 10 chiếc giống hệt nhau cả 10, đường nét lặp lại một cách cứng nhắc, vô hồn. Màu sắc của hàng decal thường sặc sỡ, lòe loẹt và thiếu đi chiều sâu không gian. 

Thậm chí, nếu tinh ý hoặc dùng móng tay cạo nhẹ, bạn có thể cảm nhận thấy gợn gồ ghề của lớp decal dán nổi trên bề mặt.

2. Quan sát màu sắc và chất men

Men gốm Bát Tràng là công thức bí truyền bao đời, thể hiện sự thăng hoa của đất và lửa, điều mà hàng giả không thể bắt chước được.

• Đồ gốm Bát Tràng thật

Màu men bao giờ cũng nhã nhặn, trầm ấm và mang vẻ đẹp hoài cổ (như men lam, men ngọc, men rạn cổ,…). 

Lớp men bao phủ bên ngoài căng bóng, mướt mịn, tuyệt đối không bị sủi những bọt khí lớn hay sần sùi. Để biết không gian nhà mình hợp với loại men nào, mời gia chủ tham khảo chi tiết các dòng men đồ thờ Bát Tràng. 

Bề mặt men nhẵn mịn, căng bóng không lỗi men

• Đồ giả/nhái

Dùng men hóa chất rẻ tiền nên màu sắc ban đầu có thể bắt mắt nhưng sẽ xỉn màu, ố vàng rất nhanh theo thời gian. 

Đặc biệt với dòng men rạn, hàng giả thường chỉ dùng bút vẽ các nét nứt lên bề mặt chứ không hề có độ chìm sâu, đan xen tự nhiên của vết rạn thực sự giữa lớp men và xương gốm.

3. Cảm nhận độ dày và trọng lượng

Chất lượng của đất sét quyết định trực tiếp đến cảm giác khi chúng ta cầm sản phẩm trên tay.

• Đồ gốm Bát Tràng thật

Cảm giác đầu tiên là cầm rất đầm tay, nặng và chắc chắn. Thành gốm luôn có độ dày dặn đặc trưng do trải qua quá trình vuốt tay thủ công hoặc đổ rót bằng khuôn thạch cao với cốt đất sét tinh luyện chuyên biệt của Bát Tràng.

• Đồ giả/nhái

Khi cầm lên có cảm giác “nhẹ hều”, mỏng manh. Đây đa phần là hàng dập khuôn công nghiệp, rót khuôn hàng loạt với chất đất xốp, pha tạp để tiết kiệm chi phí.

4. Kiểm tra qua âm thanh (Tiếng kêu của cốt gốm)

Đây là mẹo mà dân trong nghề luôn sử dụng để kiểm tra độ chín của gốm sau khi ra lò.

• Đồ gốm Bát Tràng thật

Khi bạn dùng ngón tay búng nhẹ hoặc lấy chìa khóa gõ nhẹ vào thành sản phẩm, âm thanh phát ra sẽ vang, thanh và trong trẻo như tiếng chuông. 

Điều này chứng tỏ đất sét đã được tinh luyện kỹ, không có tạp chất và được nung ở nhiệt độ rất cao (trên 1200 độ C), khiến cốt gốm đã “thủy tinh hóa” hoàn toàn, vô cùng cứng cáp.

Dùng tay để gõ hoặc búng nhẹ vào thành sản phẩm để kiểm tra âm thanh

• Đồ giả/nhái

Tiếng kêu phát ra thường trầm, đục và nặng nề, âm thanh tịt lại chứ không ngân vang. Nguyên nhân là do cốt đất pha nhiều tạp chất và lò nung chỉ đạt nhiệt độ thấp, gốm “non” và chưa chín tới.

5. Kiểm tra dấu triện, logo dưới đáy sản phẩm

Một đặc điểm nhận diện rõ ràng khác nằm ở phần đáy của đồ thờ.

• Đồ gốm Bát Tràng thật

Phần lớn các sản phẩm chuẩn xưởng đều có đóng dấu ấn triện vuông, logo của xưởng sản xuất hoặc dòng chữ “Bát Tràng Việt Nam”. 

Đặc điểm quan trọng là dấu ấn này thường được khắc chìm vào cốt đất trước khi nung, hoặc in rõ nét và được bảo vệ dưới một lớp men mỏng.

• Đồ giả/nhái

Phần đáy thường để trống trơn. Nếu có logo thì thường mờ nhạt, méo mó, nhòe nhoẹt và đặc biệt là in đè lên trên bề mặt men (dễ dàng xước hoặc phai màu) chứ không chìm dưới men.

Tại sao dùng đồ thờ kém chất lượng lại là không tốt trong phong thủy?

Góc độ thẩm mỹ chỉ là một phần, dưới góc độ tâm linh và phong thủy, việc sử dụng đồ thờ trôi nổi mang lại những hệ lụy rất lớn cho gia đạo:

• Sự uế tạp về mặt năng lượng

Hàng trôi nổi, giá rẻ thường sử dụng đất pha lẫn nhiều tạp chất, lại nung ở nhiệt độ thấp nên không thể loại bỏ hết các kim loại nặng và uế khí trong đất. 

Ban thờ là nơi hội tụ linh khí, cần sự tinh khiết tuyệt đối. Đồ thờ mang năng lượng “trọc” (đục) sẽ cản trở sự thanh tịnh, làm giảm khả năng tụ khí, khiến việc thờ cúng khó được chứng giám.

• Nguy cơ nứt vỡ (Điềm xui xẻo)

Hàng gốm nung “non” nhiệt có kết cấu rất yếu, khi thay đổi nhiệt độ (đốt nhang, rót nước nóng) rất dễ bị nứt mẻ, rò rỉ nước (đặc biệt nguy hiểm với chóe thờ, kỷ nước).

Trong phong thủy, sự nứt vỡ của đồ thờ cúng tự nhiên là một điềm báo cực kỳ xấu, báo hiệu sự bất ổn trong gia đạo, động long mạch hoặc điềm báo tán tài, tán lộc.

Cách nhận biết hàng lỗi lò của chính Bát Tràng

Một sự thật mà cửa hàng nào muốn tiết lộ: Ngay tại các xưởng Bát Tràng, sau mỗi mẻ lò vẫn xuất hiện hàng loại 2, loại 3 (còn gọi là hàng lỗi lò). 

Những lỗi phổ biến bao gồm: méo miệng bát hương/chóe, nứt âm (vết nứt chìm bên trong xương gốm), đọng men thành giọt lớn, hoặc nổ men (bề mặt men rỗ li ti).

Nhiều nơi thường gom hàng loại 2 này và trà trộn bán với giá hàng loại 1 để trục lợi. Để tránh mất tiền oan, gia chủ khi mua cần soi kỹ:

• Úp ngược miệng bát hương, chóe thờ xuống mặt phẳng xem có tròn đều và khít không, hay bị cập kênh (méo).
• Vuốt dọc thân sản phẩm xem có các hạt sạn đất, nốt ruồi sần sùi hoặc lỗ kim nổ men hay không.
• Soi dưới ánh sáng mạnh để xem có vết nứt chạy ngầm dưới lớp men hay không.

Tại Đồ thờ gốm Bát Tràng, với tư cách là xưởng sản xuất trực tiếp kết hợp sự am tường về tâm linh, chúng tôi cam kết kiểm duyệt khắt khe từng mẻ lò. Chúng tôi chỉ cung cấp ra thị trường các sản phẩm Hàng Loại 1 chuẩn chỉnh nhất, loại bỏ hoàn toàn hàng lỗi, hàng thứ phẩm. 

Mong rằng với những kinh nghiệm trên, gia chủ sẽ có thêm kiến thức để lựa chọn được bộ đồ thờ ưng ý, trang nghiêm nhất để dâng lên ban thờ gia tiên nhà mình.